Sokobanja

„Sokobanja Soko grad dođeš star odeš mlad.“ Branislav Nušić

Sokobanja se nalazi u jugistočnoj Srbiji ušuškana u kotlini između dve prelepe planine Ozrena i Rtnja, na obalama reke Moravice. Nadmorska visina je 400m. Veliki broj termalno mineralnih izvora kao i umereno-kontinentalna klima, netaknuta priroda i čist planinski vazduh učinili su banju prepoznatljivom i idealnu za posetu. Sokobanjski termalni izvori otkriveni su još za vreme Rimljana. Sve ovo veoma pogoduje u rehabilitaciji i lečenju ljudi koji imaju astmu, psihoneuroze, povišen krvni pritisak, hroničan reumatizam, stanja posle povreda, malokrvnosti, što je rezultirao da se banja bavi uglavnom medicinskim turizmom. Pored toga banja je bogata kulturnim manifestacijama,zabavnim i sportskim sadržajima.

Istorija – Kako arheolozi tvrde Sokobanja je postojala još za vreme neolita, predmeti koji su pronađeni od gvožđa i bronze ukazuju na to. Banja je staro naselje rimskog porekla, tada je postojalo kupalište balnea, od čega je kasnije i nastao naziv banja. Ove navode potvrdili su putnici i istoričari koji su opisali ovo čudo prirode. Zbog svojih delotvornih moći bila je na stalnom udaru osvajača. Oslobođena je 1833. godine od Turaka i tada ulazi u sastav Srbije. Postala je prva ekološka opština u Srbiji. Knez Miloš je 8.juna 1837. godine poslao svog zvaničnog gosta u posetu, poručnika Lazarevića, tako Sokobanja postaje otvorena „za obične ljude“. Zanimljivo je i da ju je Hajduk Veljko dva puta oslobađao od Turaka. Do Drugog svetskog rata,banja u naručju dve planine bila je poznata kao utočište umetnika i boema,ali i nakon rata. Najčešći posetilac bio je Stevan Sremac koji je i umro u banji 1906. godine. Pored njega često je dolazio i Branislav Nušić koji je napisao stihove „Sokobanja, Soko grad,dodješ star, odeš mlad.” Nušić je ovaj stih napisao na fotografijama svog prijatelja Siniše Ristića, želeći da mu pospeši prodaju fotografija kao razglednica. Stih je postao opšte poznat, a razglednica sa ovim stihom verovatno još ima. Veliki pisci poput Ive Andrića, Meše Selimovića i Isidore Sekulić su, takođe, bili rado viđeni gosti u ovom kraju.

Sokobanju čine neodoljivom i sva njena izletišta u okolini kao i mesta u samom gradu koja kriju priče i obavezno ih sve treba posetiti.

U samom jezgru naselja nalazi se glavno šetalište, popločano mermerom sa drvoredom lipa. Tu su gradska fontana, i crkva Svetog preobraženja, škole, gradski park. Prošlost i sadašnjost su spojene na ovom šetalištu, pa je ne moguće da vam se pogled ne zaustavi na starom Turskom kupatilu-Amamu i „Miloševom konaku“, koji su zaštitni znak ove banje. Kupatilo „Park“ kako se danas zove je staro tursko kupatilo podignuto na rimskim temeljima. Obnavljano je dva puta, prvi put za vreme Kneza Miloša ,a drugi put nakon drugog svetskog rata. Ove autentične kupole kriju dva bazena ,muški i ženski i desetak kada od kojih je jedna posebna, naime u pitanju je kada Kneza Miloša koja se ne upotrebljava bez dozvole. Iza amana je napravljen i centar za inhalacije blagodetnim gasom radonom koji se nalazi u vodi. Jedan od bazena je korišćen za snimanje kultnog filma „Zona Zanfirova“. Najznačajniji i najatraktivniji kulturno istorijski spomenik je zasigurno Soko grad, i obavezno ga treba obići. Nalazi se na dva kilometra od Sokobanje uzvodno uz reku Moravicu na levoj obali. Šetnjom kroz šumu ćete stići do Soko grada, utvrđenja koje je nastalo za vreme Justinijana za odbranu Slovena i Avara. Razorio ga je 1413. godine – Musa Kesedžija. Naziv grada potiče od Sokolara koji su i za vreme srednjovekovne države i za vreme Turaka umesto dažbina plaćali „sokolarinu“ – davali su dresirane sokolove. Po Soko gradu je banja dobila ime. Nažalost Soko grad nije u najboljem stanju, nema uklesanih stepenica, pa je pri razgledanju neophodno biti izuzetno obazriv. Lepterija je zasluženo najpopularnije izletište Sokobanje do nje se može stići asfaltiranim putem i uređenim šumskim stazama. U blizini izletišta se nalazi novosagrađena crkva Svete Marije,podignuta na temeljima crkve iz 14.veka. U blizini je i stena u koju ako se malo bolje zagledate videćete lik Bogorodice sa Isusom. Nekada Vrmdžanski grad,danas Vrmdžansko selo,prostire se na desetom kilometru od Sokobanje. Ovo selo osim što je poznato po neobičnom imenu. Poznato je i po prelepom jezeru. Misteriozna planina Rtanj, je bila prepoznatljiva uglavnom po lekovitosti biljaka koje na njoj rastu. Poslednjih godina rtanjski čaj nije jedino što je karakteriše. Ona je srpska piramida i utočište od vanzemaljaca. Planina Ozren prostire se na 5 km od Sokobanje i predstavlja oazu za izletnike. Tu se nalazi I najviši vodopad, visok 11m, vodopad Ripaljka. Bovansko jezero je nešto poznatije od Vrmdžanskog. Udaljeno je 12km od Sokobanje na putu za Aleksinac. Zovu ga I Sokobanjsko more. Sokobanja je opremljena terenima za fudbal, košarku, rukomet. Ono što je čini privlačnom mladima jeste aqua park koji je savremeno opremljen kako bi pružio odličnu zabavu na vodi.